O le Omie Index of Economic Performance of SMEs (IODE-PMEs) o loʻo faʻaalia ai o le averesi o gaioiga tau tupe moni a pisinisi laiti ma feololo a Pasila na resitalaina le tuputupu aʻe o le 4.5% i le kuata muamua o le 2026, pe a faʻatusatusa i le vaitaimi lava lea e tasi o le tausaga talu ai. O le lona tolu lea o faʻaopoopoga faʻasolosolo i le kuata o le faʻasinomaga, e faʻatoʻilaloina ai le vaivai o le faʻatinoga o le maketi i le afa muamua o le tausaga talu ai.
O le IODE-PME e galue o se fua fa'atatau o gaoioiga tau tamaoaiga a kamupani e o'o atu i le R$ 50 miliona tupe maua faaletausaga, e mata'ituina ai le tusa ma le 750 gaoioiga tau tamaoaiga o lo'o tufatufa atu i vaega o Fefa'ataua'iga, Alamanuia, Atina'e Eseese, ma Auaunaga.

O le fa'aleleia atili o le fa'atinoga a pisinisi laiti ma feololo (SME) i nisi o vaega e fa'avae i luga o nisi o poutū taua o le tulaga tau tamaoaiga lautele. Mai se va'aiga tau tupe, ua matauina se fesoasoani tele mo tagata fai pisinisi i le vaitaimi talu ai nei, aemaise lava i masina muamua e tolu o le 2026, pe a fa'atusatusa i le vaitaimi lava lea e tasi o le tausaga talu ai. E fa'avae i luga o le General Price Index – Market (IGP-M), na fuafuaina e le FGV, matou te matauina se aga talafeagai o le fa'aitiitia o le mamafa o le tau o oloa: o le fua fa'aputu i le 12 masina na alu mai le 8.58% i le fa'ai'uga o le kuata muamua o le 2025 i le -1.83% i le taimi nei i le fa'ai'uga o masina muamua e tolu o le tausaga.
E ui lava i le aga masani na matauina i le fa'asinomaga i le tausaga talu ai, e taua le fa'amamafa o le si'itia o tau o le suau'u ia Mati, ona o le taua i Iran, ua avea ai ma lu'itau fou i pisinisi laiti ma feololo (SMEs), aemaise lava ona o le mamafa o tau i se taimi pu'upu'u i filifili eseese o gaosiga.
Mai se vaaiga i le manaʻoga, o le maufetuunaʻi o le maketi o galuega — faatasi ai ma le leai o ni galuega o loʻo i ai pea i tulaga maualalo i le talafaasolopito (5.8% i le kuata na faaiu ia Fepuari/26) ma tupe maua moni e sili atu nai lo le mea na matauina i le vaitaimi aʻo leʻi oʻo mai le faʻamaʻi (+13% ia Mati/26 pe a faʻatusatusa i le averesi o le 2019), faʻaopoopo i le tulaga o le tuputupu aʻe talu ai nei — e fesoasoani i le faʻatumauina o le faʻaaogaina o aiga.
I le isi itu, o le talitonuga o tagata faʻatau e itiiti sona sao i le faʻatinoga lelei a pisinisi laiti ma feololo (SMEs) i le vaitaimi talu ai nei. E tusa ai ma le Suʻesuʻega a Tagata Faʻatau a le FGV IBRE, o le faʻasinomaga o le talitonuga na faʻaalia ai le averesi o le paʻu o le 1.1% i le masina i le va o Ianuari ma Mati 2026 i le faʻasologa o fetuʻunaʻiga faʻavaitaimi. E ui i le faʻateleina o tupe maua, o le paʻu o le talitonuga o tagata faʻatau e faʻalavelaveina ai faʻaiuga tau faʻatau ma tupe teufaafaigaluega.
O tulaga fa'atapula'aina o aitalafu o lo'o fa'aauau pea ona fa'alavelaveina ai pisinisi laiti ma feololo e sili atu ona maaleale i fua faatatau o tului, ma fa'atumauina ai le mamafa i luga o le maketi i le taimi ogatotonu. I le fonotaga talu ai nei a le Copom (Komiti Fa'avae Tau Tupe) ia Mati 2026, na fa'aitiitia ai e le komiti le fua faatatau o le Selic i le 0.25 pasene i le 14.75% i le tausaga, ma amata ai se ta'amilosaga o le fa'aitiitia o le fua faatatau o tului ina ua mae'a le iva masina ma le fua faatatau i lona tulaga maualuga i le luasefulu tausaga talu ai. Na fa'aaogaina e le komiti se leo fa'aeteete ona o le le mautonu fa'apolokiki i Sasa'e Tutotonu, ma tatala ai le avanoa mo se fa'aitiitia o le fua faatatau e sili atu ona taofiofia. O lea la, e ui lava i le amataga o fa'aititia, e mafai ona fai mai o lo'o tumau pea fua faatatau o tului i le atunu'u i tulaga maualuga ma o lo'o i ai se lamatiaga o le matauina o se aga'i i lalo la'ititi i se taimi pu'upu'u.
O le faatumauina o le maualuga o pasene o tului i le tamaoaiga o Pasila mo se vaitaimi umi ua i ai ni aafiaga manino i le siosiomaga faapisinisi, e atagia mai i le faagesegese o gaioiga ma le siitia tele o pasene o le le totogiina o aitalafu i tagata taitoatasi ma pisinisi i le vaitaimi talu ai nei. O lenei tulaga e aafia ai pisinisi laiti ma feololo e ala i auala e lua: i le itu o le manaoga, e ala i le faaitiitia o le faaaogaina ma le avanoa i aitalafu; ma i le itu o tau, e ala i le faateleina o le tau o tupe faigaluega ma le siitia o pasene o le le totogiina o aitalafu, ma tuuina atu ai le mamafa i luga o tupe mama.
Mai se vaaiga fa'ava-o-malo, o taunuuga talu ai nei o le IODE-PME ua toe fa'amamafaina ai eseesega taua i le fa'atinoga i le va o vaega, e le pei o le mea na matauina i le afa lona lua o le 2025. O le vaega o alamanuia na fa'aalia ai le tuputupu a'e sili ona taua i le kuata muamua, fa'atasi ai ma pisinisi laiti ma feololo (SMEs) na resitalaina le 9.7% fa'aopoopoga i le averesi o tupe maua moni pe a fa'atusatusa i le vaitaimi lava lea e tasi o le tausaga talu ai, ma fa'atumauina ai lona tulaga o le vaega autu lelei o le fa'asinomaga.
O le faʻatinoga malosi talu ai nei a pisinisi laiti ma feololo (SME) tau alamanuia sa lautele i vaega eseese o le alamanuia gaosiga: mai vaega laiti e 23 na mataʻituina, e 19 na faʻaalia ai ni taunuuga lelei i le kuata, faʻatasi ai ma le faʻamamafa faapitoa i le Gaosiga o Masini ma Meafaigaluega, Gaosiga o Pepa ma Oloa Pepa, Gaosiga o Oloa Laʻau, ma le Galuega Faʻa-Mea.

O pisinisi laiti ma feololo (SME) i le vaega o auaunaga, i le isi itu, sa mautu le faatinoga i le kuata muamua, ma faalavelaveina ai le tuputupu aʻe na vaaia i le afa lona lua o le 2025, lea na latou resitalaina ai le averesi o le tuputupu aʻe o le 4.4%. E le pei o le vaega o alamanuia, o le faasinoupu IODE-Services ua faaalia ai, i masina talu ai nei, se faatinoga e sili atu ona taulai i gaoioiga faapitoa, faatasi ai ma le faamamafa i gaoioiga Faapolofesa, faasaienisi ma faatekinolosi (aemaise lava auaunaga Faatufugaga ma inisinia), auaunaga soifua maloloina o tagata ma agafesootai, ma Felauaiga.
E ui i lea, e taua le faʻamamafaina o le faʻaauau pea ona vaivai o le faʻatinoga i vaega e talafeagai ma le lalolagi o pisinisi laiti ma feololo (SME), faʻatasi ai ma le faʻamamafa i Meaʻai ma Aʻoaʻoga, lea o loʻo feagai pea ma faigata tele ona toe faʻaleleia i le amataga o le 2026.
I le vaega o Fefaatauaiga, o le faasinoupu o loo faaalia ai o le averesi o tupe maua moni a pisinisi laiti ma feololo (SMEs) na faaiuina le kuata muamua o le 2026 i se faaitiitia laitiiti o le -0.3% pe a faatusatusa i le vaitaimi lava lea e tasi o le tausaga talu ai, o le faailoga lea o le pa'ū lona lima sosoo i le vaega mai se vaaiga faalekuata. I le auiliiliga vaevaeina o vaega autu, o taunuuga eseese na matauina: e ui ina tumau pea le lelei o fefaatauaiga faatauoloa ma le mautu o fefaatauaiga faatauoloa, ae o fefaatauaiga taavale na aafia i se pa'ū tele.
I totonu o vaega e leaga le faatinoga, o pisinisi laiti ma feololo i atinae tetele (SMEs) i atinae tetele (Infrastructure) na faatumauina pea le tulaga maualalo i le vaitaimi talu ai nei, ma faamauina ai le pa'ū e 1.0% i le kuata muamua, ina ua mae'a le si'itia e 1.2% i le kuata lona fa o le 2025. E pei ona ua uma ona faailoa mai i faasalalauga muamua o le faasinoupu, o le taunuuga leaga i le tausaga atoa o loo atagia mai ai le faagesegese o le sapalai o galuega faufale, aemaise lava ona o le maualuga o pasene o tului i le atunuu—o se mea e faavaivaia ai tupe teufaafaigaluega—lea e aafia ai galuega e pei o auaunaga faufale faapitoa ma le fausiaina o fale. E ui i lea, o le faatinoga lelei o le vaega o le faamamaina ma le puleaina o otaota na fesoasoani e taofia ai se faaitiitia tele i le vaega atoa i le vaitaimi atoa.
Ma le mea mulimuli, o le IODE-PMEs e mafai ai foi ona faia se iloiloga faaitulagi o le faatinoga a pisinisi laiti ma feololo a Pasila. I le kuata muamua o le 2026, o le faasinoupu ua faaalia ai o le maketi o SME sa tumau pea i se tulaga lelei i le itulagi i Sautesasae (+3.8% YoY). O le taunuuga e taua e le gata ona o le itulagi lea e taulai i ai le tele o kamupani o loo galulue i le atunuu, ae faapea foi ona o loo faamalosia ai le aga o le toe faaleleia o le maketi na matauina talu mai le kuata lona 3 o le 2025.
O faʻamaumauga lata mai faʻaitulagi mai IODE-PMEs ua faʻaalia ai foʻi le faʻaauau pea o le tuputupu aʻe i le tele o vaega o le atunuʻu: i Saute (+7.7% YoY), Matū-Sasaʻe (+7.3%) ma le Midwest (+9.5% YoY). I le isi itu, o se faʻaitiitiga laʻititi na matauina, i le averesi, i le itulagi i Matū (-0.6% YoY).
O le tuputupu aʻe o le IODE-PMEs i le 2026 ua toe suia i le 2.2% ona o le faʻaleagaina o le tau o oloa ma le fua faatatau o le Selic
O le vaivai o le faatinoga i le maketi o pisinisi laiti ma feololo (SME) i le amataga o le 2026, faatasi ai ma le leaga o le tulaga o le soifuaga i se taimi puupuu ma le fua faatatau o le Selic, na mafua ai ona toe iloilo i lalo le fuafuaga o le IODE-PMEs mo le tausaga. Na toe iloiloina le fuafuaga mai le +2.9% i le +2.2% pe a faatusatusa i le 2025 — o se tausaga na faamauina ai e le faasinoupu se tuputupu ae tauagafau e 1.2%. E ui i lea, e ui lava i lenei toe iloiloga ma luitau fou i le siosiomaga faapisinisi, o loo tumau pea le tulaga o le tuputupu ae tauagafau mo pisinisi laiti ma feololo i le 2026.
E ui i se tulaga faigata o le tamaoaiga, ua faailogaina i le faatumauina o pasene o tului maualuluga i tala faasolopito ma ni faalavelave fou mai fafo, ae o le au taaalo autu i le maketi e le o valoiaina se faalavelave i gaoioiga tau tamaoaiga i totonu o le atunuu. E tusa ai ma le ogatotonu o mea e faamoemoeina i le Focus Bulletin a le Faletupe Tutotonu, e tatau ona tuputupu ae le GDP i le 1.9% i le 2026, o lona uiga o le a faaitiitia pe a faatusatusa i tausaga ua mavae.
I le lotolotoi o le maualuga o le le mautonu, o le maufetuuna’i o tupe maua a aiga ma le maketi o galuega e tatau ona fa’atumauina ai le fa’aaogaina i se taimi pu’upu’u—o se tasi o mea autu e fa’aosofia ai pisinisi laiti ma feololo. E ui o le maualuga o le le totogiina o aitalafu ma le mautinoa e le tumau e fa’amalosia ai le fa’aaogaina, o le maualalo o le leai o ni galuega ma le fa’aauauina o le fa’alauteleina o tupe maua moni e lagolagoina ai tupe maua e mafai ona fa’aaogaina. I masina muamua e lua o le 2026, o tupe maua moni a tagata faigaluega e 5.3% maualuga atu nai lo le vaitaimi lava lea e tasi o le 2025. I lenei tulaga, o le si’itia moni o le totogi maualalo e fesoasoani i lenei gaioiga, e tusa lava pe fa’ateleina ai lu’itau tau tupe.
I le itu tau aitalafu, o loo tumau pea le leaga o le tulaga mo pisinisi. O le faamoemoega o le a faaauau pea le maualuga o pasene o tului i le tausaga atoa. O le faateteleina o feeseeseaiga i Sasae Tutotonu, faatasi ai ma le taua i Iran, ua siitia ai tau o le suauu faavaomalo ma faamalosia ai le tau o le suauu i le lalolagi atoa. I Pasila, sa vave ona matauina le aafiaga: o le IPCA (Consumer Price Index) mo Mati 2026 na faamauina ai ni siitiaga tetele i tau o le diesel (+13.9%) ma le penisini (+4.59%). O lenei gaioiga e popole ai aua, e le gata i le faaleagaina o tupe maua a aiga, ae faateleina ai foi le tau o filifili taua o gaosiga, e pei o meaai.
I lenei tulaga, ua toe iloiloina i luga faʻamoemoega o le tau o oloa, ma ua oʻo atu nei i le 4.8%, e sili atu nai lo le tapulaʻa pito i luga o le sini mo le tausaga. I le tali atu i ai, ua faʻateleina foʻi faʻamoemoega mo le fua faatatau o le Selic, faʻatasi ai ma faʻamoemoega o le 13% i le faʻaiuga o le 2026 — e sili atu nai lo le 12.25% na faʻamoemoeina i le amataga o le tausaga.
I se aotelega, o le siʻosiʻomaga leaga o le tau o oloa i le lalolagi atoa e mafua ai ni luʻitau faaopoopo i luga o pisinisi laiti ma feololo (SMEs) i se taimi puupuu, faatasi ai ma le maualuga o le mamafa o tau, lemu o le tuputupu aʻe o le manaoga, ma aitalafu taugata ma faatapulaaina. O le Suʻesuʻega a Omie ia Aperila 2026 o loʻo atagia mai ai lenei tulaga: o loʻo faaalia e le au fai pisinisi se vaaiga e sili ona faaeteete, ma o loʻo faʻaalia ai le mautu poʻo le tuputupu aʻe laitiiti mo a latou pisinisi.
Ona o lenei mea, e manaʻomia ai e le 2026 le faʻaeteete tele mai le au faipisinisi, i se siosiomaga ua iloga i le le mautonu tele ma le fesuisuiaʻi o le tamaoaiga lautele, i totonu o le atunuʻu ma faʻavaomalo. E faʻaopoopo i ai le kalena o faigapalota i le afa lona lua o le tausaga, lea e masani ona faʻamalosia ai se tulaga faʻasao i faʻaiuga tau tupe teufaafaigaluega. E sili atu nai lo le mulimuli i palota o faigapalota, o le a taua tele mo le au faipisinisi ona malamalama i luʻitau o loʻo feagai ma le malo e sosoo ai, aemaise lava i le vaega tau tupe.
Ma le mea mulimuli, e faaopoopo atu i le tulaga faigata o le tamaoaiga lautele, ua amata foi ona tauivi le au fai pisinisi ma le suiga tele o le fausaga o le tamaoaiga o Pasila i le tele o tausaga: o le Toe Fuataina o Lafoga. E ui lava o ona aafiaga i le 2026 e faatapulaaina pea—aemaise lava mo pisinisi laiti ma pisinisi laiti—ae o le taimi nei e manaomia ai le sauniuniga ma le malamalama i suiga i le lumanai. O le Suʻesuʻega a Omie ua faaalia ai se mea e popole ai: e tusa ma le afa o pisinisi laiti ma feololo e leʻi amataina pe o loo i ai i se tulaga vave tele o le sauniuniga mo le Toe Fuataina. Faatasi ai ma le alualu i luma o le suiga ma le auala e oo mai ai ni laasaga taua talafeagai, ua faaitiitia le taimi mo le fuafuaina, ma faateleina ai le lamatiaga o le leiloa o le tauvaga mo se vaega tele o le maketi.



