Urusobe rw'ibigo bishya muri Brezili ruhura n'ikibazo gikomeye: mu gihe udushya duterwa inkunga nk'ingufu zo gukura, ingamba z'amategeko n'iz'imari zitera imbogamizi zikomeye. Ukwiyongera k'umusoro ku bikorwa by'imari (IOF), washyizweho n'Iteka No. 12,466 ryo ku ya 22 Gicurasi 2025, ni urugero rugaragara rw'uku kutumvikana. Kubera ko hari igipimo kiri hejuru ku bikorwa by'inguzanyo, amafaranga mpuzamahanga yoherezwa, n'izindi nyandiko z'imari, iyi ngamba yongera ikiguzi cy'imari kandi yongera ubujiji mu mategeko, bigira ingaruka zitaziguye ku bigo bishya biri mu byiciro bikomeye by'iterambere. Uretse kuba ari ivugurura ry'imari, kwiyongera kwa IOF ni imbogamizi ku iterambere ry'ubukungu bushingiye ku guhanga udushya, bisaba gutekereza byihutirwa ku buryo bwo kuringaniza ikusanyirizo ry'amafaranga n'ipiganwa.
Impinduka kuri IOF (Umusoro ku Mikorere y'Imari) zigira ingaruka zitaziguye ku nkunga y'ibigo bishya. Igipimo gihoraho ku bikorwa by'inguzanyo hagati y'ibigo byemewe n'amategeko cyazamutse kuva kuri 0.38% kigera kuri 0.95%, mu gihe igipimo ntarengwa cyavuye kuri 1.5% kigera kuri 3%, nk'uko biteganywa n'Iteka No. 12,466/2025. Ku bigo biri munsi ya Simples Nacional (Simplified National Tax Regime), IOF ku bikorwa kugeza kuri R$ 30,000 ubu igeze kuri 1.95% ku mwaka, ukwiyongera ugereranyije n'igipimo cyabanje cya 0.88%. Byongeye kandi, kugura mu mahanga hakoreshejwe amakarita y'inguzanyo, kugura amafaranga y'amahanga, n'inguzanyo zo hanze z'igihe gito, mbere zitari zarasonewe, byari byatangajwe ku gipimo cya 3.5%. Kuri FecomercioSP (São Paulo Federation of Commerce), ingaruka zose z'uku kwiyongera zizagira ingaruka mbi ku nzego z'ubucuruzi, serivisi, n'ubukerarugendo. Mu gutuma inguzanyo ihenda cyane, iyi ngamba ibuza ishoramari rishya kandi igatera imbaraga kohereza ikiguzi ku mukiriya wa nyuma. Ingaruka zabyo ni ukugabanuka kw'ikoreshwa ry'ibiciro, mu gihe ubukungu bukiri mu ngorane zo kuzamuka nyuma y'izamuka ry'ibiciro rikomeje.
Ku bigo bishya bikoresha inguzanyo zivugururwa cyangwa bishaka inkunga mpuzamahanga, ikiguzi cyo gukusanya imari cyariyongereye, bica intege abashoramari kandi bigora ishoramari. Kugerageza gusoresha ishoramari ry’amahanga ku kigero cya 3.5%, nubwo byakuweho n’Iteka No 12,467/2025, byateje kutizerana ku isoko. Uku kutumvikana bigira ingaruka ku masezerano y’igihe kirekire, cyane cyane adafite ingingo zo kuvugurura ingano y’imari, bishobora kuba umutwaro. Kwiyongera k’Umusoro ku Mirimo y’Imari (IOF) bizatwara amafaranga agera ku 19,900 kuri buri $100,000 y’Amerika yimuwe n’ibigo byohereza amafaranga mu mahanga, nk’uko icyegeranyo cyakozwe na XP binyuze kuri InfoMoney kibigaragaza.
Ingaruka zirenze iz’imari. Kubahiriza ibiciro bishya bisaba impinduka zikomeye, nko kuvugurura sisitemu y’ibaruramari no kuvugurura amasezerano mpuzamahanga, bikongera ikiguzi cy’imikorere. Ku bigo bishya bishya bitari ibigo bikomeye, kubona inguzanyo biramaze kugorana, kandi kwiyongera kwa IOF byongera iki kibazo. Uruvange rw’ibiciro biri hejuru n’ibidasobanutse mu mategeko bitera ibidukikije bibi, aho ingaruka z’imari n’amategeko ziba ingorabahizi nk’uko kwemeza isoko birushaho kuba ingorabahizi.
Muri iki kibazo kigoye, ibisubizo bimwe na bimwe by’amategeko n’imiterere y’ikigo bishobora kugabanya ingaruka z’umutwaro w’imisoro wiyongera. Umuti umwe uri mu gukusanya igishoro ku bashoramari ku giti cyabo, bakurikije amasezerano amwe n’amwe, bashobora gukora bafite umutwaro muto w’imisoro ugereranyije n’uwashyizweho ku bikorwa hagati y’ibigo byemewe n’amategeko. Ubundi buryo ni uguhinduranya ibikoresho by’imari n’ikoreshwa ry’inzego z’ubucuruzi mu buryo bw’ingamba zemeza ko habaho uburyo bworoshye bwo kubahiriza amategeko n’imisoro, buri gihe hagashyigikirwa amategeko bihagije.
Kubwibyo, kwiyongera kwa IOF (Umusoro ku Mirimo y’Imari) ni ukurenze kuvugurura ingengo y’imari; ni inzitizi ibangamira isoko muri rusange cyane cyane urwego rw’imishinga mishya muri Brezili. Kuri izi sosiyete, zikora ku nyungu nke kandi zishingiye ku buhanga, ikiguzi cy’ingaruka z’imari n’amategeko ni imbogamizi ikomeye. Brezili igomba gufata icyemezo niba ishaka kuba ihuriro ry’udushya cyangwa gukomeza guhana abafata ibyemezo by’impanuka hakoreshejwe ingamba z’igihe gito. Mu 2025, ikibazo kiragaragara: inzitizi ku bashoramari zirimo kwiyongera gusa. Aho gushyiraho ibidukikije bifasha guhanga udushya, gahunda ya leta ubwayo yagize uruhare mu guteza imbere umutekano muke. Urusobe rw’irushanwa ku isi ntirushobora kubakwa ku bintu bitazwi neza n’"ibyago bya Brezili" bihoraho.
