Kumpaniji ta’ kull daqs qed jaċċelleraw l-adozzjoni ta’ aġenti tal-intelliġenza artifiċjali, attirati mill-wegħda ta’ effiċjenza akbar u spejjeż operattivi mnaqqsa. Iżda din it-tellieqa taħbi riskju ftit diskuss: porzjon sinifikanti ta’ dawn il-proġetti mhux mistenni li jibqgħu ħajjin lil hinn mis-sentejn li ġejjin, u jikkunsmaw investiment mingħajr ma jagħtu r-redditu mwiegħed.
It-twissija hija appoġġjata minn dejta minn żewġ mill-aktar istituti rispettati fis-settur tat-teknoloġija. Gartner tipproġetta li 40% tal-applikazzjonijiet tal-intrapriżi se jkollhom aġenti tal-intelliġenza artifiċjali ffukati fuq kompiti speċifiċi sa tmiem l-2026, meta mqabbla ma’ inqas minn 5% fl-2025, u fl-istess ħin tbassar li aktar minn 40% tal-proġetti tal-IA aġentika se jiġu kkanċellati sa tmiem l-2027 minħabba żieda fl-ispejjeż, valur kummerċjali mhux ċar, jew kontrolli tar-riskju inadegwati. Studju ta’ Deloitte jsaħħaħ ix-xenarju minn angolu ieħor: kważi tliet kwarti tal-kumpaniji jippjanaw li jadottaw l-IA aġentika fis-sentejn li ġejjin, iżda 21% biss minnhom isostnu li għandhom mudell ta’ governanza matur għal dawn l-aġenti.
Skont Carlos Pisani, speċjalista tal-arkitettura tas-sistemi u sieħeb fundatur ta’ ArcH, in-numri jiddeskrivu xejra li hu jirrikonoxxi fil-prattika, ħafna qabel ma jikkonfermaha xi rapport. “Il-problema kważi qatt ma tkun il-mudell tal-AI magħżul. Qed tpoġġi aġent awtonomu fuq sistema li qatt ma kellha speċifikazzjonijiet tekniċi ċari jew arkitettura vvalidata. Kull saff ġdid miżjud ma’ din il-bażi jżid id-dejn tekniku minflok ma jsolvi xi ħaġa,” jiddikjara.
Skont Pisani, hemm bidla fl-imġiba tal-kumpaniji li għadha ma laħqitx il-mod kif jibnu s-softwer. “Is-suq immatura fil-mod kif jaħseb dwar in-negozju. Id-domanda għall-effiċjenza operattiva u s-sostenibbiltà finanzjarja kibret; dan m’għadux għal dibattitu. Il-problema hi li din il-maturità ma laħqitx l-iżvilupp tas-sistemi. Ħafna kumpaniji evolvew il-mudell tan-negozju tagħhom u jkomplu jiżviluppaw softwer bil-mod antik, mingħajr speċifikazzjoni u mingħajr validazzjoni tal-arkitettura. Hemmhekk jitwieled id-dejn tekniku, li mbagħad ifixkel preċiżament l-effiċjenza li n-negozju nnifsu wasal biex jitlob.”
Skont l-analiżi ta’ Pisani, id-dejta ta’ Deloitte tikkonferma d-dijanjosi mil-lenti tal-governanza. "Il-fatt li 21% biss tal-kumpaniji għandhom mudell ta’ governanza tal-aġenti matur mhuwiex problema ta’ konformità, huwa sintomu ta’ arkitettura dgħajfa. Il-governanza tal-aġenti tippresupponi li hemm xi ħaġa strutturata biex tiggverna. Meta s-sistema titwieled mingħajr speċifikazzjoni, l-ebda qafas ta’ governanza ma jista’ jsolviha aktar tard."
Biex jitnaqqas ir-riskju li wieħed ikun fost l-40% tal-proġetti kkanċellati, Pisani jargumenta li l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi għandhom jiġu ttrattati bħala deċiżjonijiet kummerċjali, mhux bħala passi tekniċi li għandhom jinqabżu. “Qabel ma tistaqsi liema aġent tal-IA għandu jintuża, il-mistoqsija t-tajba hija jekk l-arkitettura sottostanti tistax timmaniġġja dik id-deċiżjoni. Dan huwa dak li nsejħu Spec-Driven Architecture (SDA): l-ebda deċiżjoni teknika ma tittieħed qabel ma jkun hemm ċarezza dwar x'għandu jiġi solvut u kif se jiġi sostnut maż-żmien. Kumpaniji li jaqbżu dan il-pass mhumiex qed jiffrankaw il-ħin; qed jipposponu l-kanċellazzjoni tal-proġett tagħhom stess.”
